Buluşçuluk veya farklı bakış açıları geliştirmek üzerine güzel bir hikaye var:
Barometre..
Aşağıdaki soru Kopenhagen’daki bir üniversitenin fizik sınavından alınmıştır:
“Bir gökdelenin yüksekliğini barometreyle nasıl bulursunuz? Anlatınız.”
Öğrencilerden birinin cevabı şöyle olur:
“Barometrenin ucuna ip bağlarsınız. Sonra gökdelenin tepesinden asıp sallarsınız. Barometre yere değdiğinde ipin boyuyla barometrenin boyunun toplamı gökdelenin yüksekliğini verecektir.”
Bu son derece orjinal cevap hocayı çileden çıkarmaya yetti ve öğrenci dersten kaldı. Öğrenci cevabının doğruluğu konusunda itirazda bulundu ve üniversite durumu çözmek için başka bir hoca gönderdi.
Bu noktada öğrenci hakkında ne düşünürdünüz? Sizin kararınız ne olurdu? Çocuk kalmalı mı, geçmeli mi?
Yeni hoca, cevabın doğru olduğunu fakat kayda değer bir fizik bilgisinin varlığını göstermediğine karar verdi. Meseleyi halletmek üzere öğrencinin en azından asgari bir temel fizik bilgisi olup olmadığını anlamak için ona altı dakika süre tanıyarak sorunun sözlü cevabını vermesi kararını aldı. İlk beş dakika, genç sessizliğe gömüldü. Alnı düşünceden kırış kırıştı. Hoca, zamanın tükenmekte olduğunu hatırlattığında genç çeşitli cevaplarının bulunduğunu fakat hangisini kullanacağına karar veremediğini söyledi. Tekrar acele etmesi hatırlatılınca genç fizik sorusunu cevaplamaya başladı:
- “Öncelikle barometreyi gökdelenin tepesine çıkarıp kenarından aşağı bırakarak yere inene kadar geçen süreyi ölçersiniz. Binanın yüksekliği H = 0.5 x g x t2 formülü uygulanarak hesaplanabilir. Fakat barometre için kötü bir seçim…”
- “Veya güneş parlıyorsa, barometrenin yüksekliğini ölçersiniz. Sonra onu bir yere dikip gölge uzunluğunu ve sonra da gökdelenin gölge uzunluğunu ölçebilirsiniz. Bundan sonrası basit bir orantıyı çözmek olacaktır.”
- “Fakat bu konuda çok bilimsel bir cevap istiyorsanız, barometrenin ucuna bir sicim bağlayıp onu sarkaç gibi sallandırabilirsiniz; önce yer seviyesinde, daha sonra da gökdelenin tepesinde. Yüksekliği T = 2∏2kvk(I/g) formülündeki farktan faydalanarak bulabilirsiniz.”
- “Yahut gökdelenin dışarısında bir yangın çıkış merdiveni varsa barometreyi cetvel gibi kullanarak yukarı çıkarken gökdelenin boyunu barometre yüksekliği biriminden sayıp bunları toplayabilirsiniz.”
- “Eğer ille de sıkıcı ve ortodoks olmak istiyorsanız, tabii ki barometreyle gökdelenin tepesindeki ve yer seviyesindeki basıncı ölçer; milibar cinsinden çıkan farkı feet’e çevirebilirsiniz ve yüksekliği bulursunuz ”
- “Ancak bizler daima zihnin bağımsızlığı ve bilimsel metodlar kullanma konusunda teşvik edildiğimiz içindir ki, en iyi yol şüphesiz hademenin kapısını çalmak ve yeni bir barometre isteyip istemediğini sorarak gökdelenin yüksekliğini söylemesi durumunda ona bu barometreyi vereceğimizi söylemek olurdu.”
Şimdi genci dinledikten sonra hala aynı şeyi mi düşünüyorsunuz? Geçmeli mi, kalmalı mı?
Öğrencinin Adı: Niels Bohr
Fizik’te Nobel Ödülü kazanan tek Danimarkalı.
Şimdi soruyoruz:
Barometreyle bir binanın yüksekliğini nasıl ölçerdiniz?
NOT: Yazı Genç Beyin Dergisi nden alıntıdır
